Oferujemy Państwu pomoc w opracowaniu i wdrożeniu nowego sposobu rozdziału środków na utrzymanie szkół. Dzięki niemu możliwe będzie m.in.:
- automatyczne dostosowywanie ich organizacji do zmieniających się warunków demograficznych;
- ustalenie wielkości puli wydatków na bieżące utrzymanie szkół na optymalnym poziomie;
- radykalne zwiększenie samodzielności dyrektorów szkół;
- zwiększenie udziału dyrektorów w racjonalizowaniu wydatków;
- zniwelowanie nieuzasadnionych nierównomierności w podziale środków pomiędzy poszczególne szkoły.
Sposób, o którym mowa, polega na wprowadzaniu lokalnych standardów zatrudnienia przy użyciu metody tzw. bonu organizacyjnego. Ogólnie mówiąc, metoda ta polega na tym, że każdej szkole wyznacza się limit etatów, który zależy przede wszystkim od liczby jej uczniów. W ramach tego limitu i przepisów prawa dyrektorzy mają całkowitą swobodę określania organizacji swoich jednostek. Organ prowadzący musi zaś tylko:
- dla poszczególnych rodzajów szkół określić wielkość standardów (w liczbach etatów lub godzin przeliczeniowych przypadających na jednego ucznia);
- przy zatwierdzaniu arkuszy organizacyjnych sprawdzić, czy proponowane w nich rozwiązania nie powodują przekroczenia limitu etatów i czy są zgodne z prawem.
Proponowany przez naszą firmę sposób podziału budżetu oświaty opiera się na jasnych, precyzyjnych i obiektywnie sprawdzalnych kryteriach. Głównym kryterium jest liczba uczniów, dzięki temu możliwe jest niejako automatyczne dopasowywanie organizacji i kosztów utrzymania placówek do zmieniających się warunków demograficznych. Przy czym, co bardzo ważne, zależność pomiędzy liczbą uczniów a środkami, którymi dysponuje placówka, jest zrozumiała dla nauczycieli i rodziców uczniów. Nasze doświadczenie wskazuje, że większość z nich uznaje tę zależność za sprawiedliwą. Ewentualne niemiłe konsekwencje zmniejszania się liczby uczniów, takie jak na przykład ograniczanie zatrudnienia nauczycieli, przyjmowane są z większym zrozumieniem, jeśli w odczuciu zainteresowanych wynikają z obiektywnych przyczyn, a nie arbitralnych i indywidualnych decyzji urzędników.
W nowym systemie ważniejsza staje się rola dyrektora placówki. Nie jest on już w kwestiach organizacji i finansowania przede wszystkim wykonawcą ustaleń „góry”, mogącym jedynie podejmować próby negocjowania owych ustaleń. Rozszerzenie zakresu decyzji podejmowanych przez dyrektora powoduje oczywiście zwiększenie jego odpowiedzialności. Władze samorządowe ustalają tylko ogólne parametry, takie jak na przykład wskaźniki służące do wyliczenia limitu etatów. Za sposób wykorzystania tego limitu odpowiada dyrektor. Organ nadrzędny nie ingeruje w jego postanowienia, ale też dyrektor nie może przedstawiać negatywnych konsekwencji swoich posunięć jako skutków decyzji władz.
Taki sposób podziału środków jest o wiele efektywniejszy ekonomicznie od starego. Szkoły lepiej wydają pieniądze, m.in. dlatego że poczynione oszczędności mogą przeznaczyć na zaspokojenie innych potrzeb. Nowy system wymusza racjonalne ekonomicznie zachowania dyrektorów, przy czym racjonalność ta z punktu widzenia konkretnej placówki staje się tożsama z racjonalnością z punktu widzenia oświaty samorządowej jako całości.
Łatwiej też jest dopasowywać wydatki do możliwości finansowych samorządu. Żeby zoptymalizować nakłady na oświatę, wystarczy na odpowiedniej wysokości ustalić wskaźniki służące do wyliczania limitów etatów. Dopóki parametry te będą mieścić się w granicach rozsądku, dopóty same szkoły określać będą najlepsze dla siebie sposoby dopasowywania się do nowych warunków. Proponowane zasady stanowią więc znakomite narzędzie do regulowania bieżących kosztów utrzymania oświaty.
Nasza metoda podziału budżetu oświaty została opracowana i wdrożona po raz pierwszy w 1997 r. Od tego czasu pomogliśmy zastosować ją w kilkudziesięciu jednostkach samorządu terytorialnego różnych rodzajów i wielkości. Każde z tych wdrożeń było poprzedzone dogłębną analizą istniejącej organizacji szkół oraz potrzeb i możliwości danej JST. Dzięki temu możliwe było dostosowanie metody do lokalnych uwarunkowań, w tym polityki oświatowej władz samorządowych. Takie indywidualne podejście oferujemy także Państwu.
Jeśli wyrażą Państwo takie życzenie, służymy dalszymi wyjaśnieniami. Proponujemy zorganizowanie spotkania, na którym moglibyśmy obszerniej zaprezentować istotę metody oraz odpowiedzieć na szczegółowe pytania. Jesteśmy także gotowi do udzielenia wyjaśnień drogą telefoniczną lub listowną.