Uniwersalność zastosowań programu osiągnięto dzięki wymienności i elastyczności konstrukcji schematów oceniania, które można tworzyć i rozwijać samodzielnie. 

Okno budowy schematu oceniania.

 
 Przykładowy schemat oceniania.

Aby sporządzić ocenę opisową grupy osób (uczniów), należy:

• użyć dołączonego do programu schematu oceniania lub zbudować własny schemat;
• zaprowadzić ewidencję ocenianych osób lub pobrać dane w formacie SOU, np. z programu Sekretariat Optivum;
• przyporządkować z listy wyrażenia najlepiej opisujące postępy danej osoby;
• automatycznie sporządzić dla każdej osoby raport zawierający osnowę jego oceny opisowej;
• w efekcie powyższych działań przygotować świadectwa końcowo rocznego. 

Program umożliwia przygotowanie szeregu raportów i zestawień opisujących postępy w nauce każdego ucznia.

Program Ocenianie Opisowe Optivum współpracuje z programami przeglądarki internetowej Internet Explorer, która wykorzystywana jest do prezentacji wydruków, oraz programem Sekretariat Optivum w wersji, co najmniej 4.12, z którego czerpie dane osobowe uczniów.