Zmiany dla uczniów i nauczycieli w roku szkolnym 2026/2027

Nowe ramowe plany nauczania w szkołach podstawowych

Od 1 września 2026 r. zaczną obowiązywać nowe ramowe plany nauczania dla klas I i IV szkół podstawowych. W kolejnych latach będą one sukcesywnie obejmowały następne roczniki rozpoczynające naukę na tych poziomach edukacyjnych. Zmiany mają służyć zwiększeniu liczby zajęć rozwijających kompetencje praktyczne oraz stworzeniu większej przestrzeni na pracę projektową. Uczniowie klas I zyskają dodatkową godzinę edukacji wczesnoszkolnej tygodniowo. Zmodyfikowana zostanie także organizacja nauczania przyrody w klasach IV–VI, która będzie realizowana w większym wymiarze godzinowym i w dłuższych blokach zajęciowych. Ministerstwo zakłada, że takie rozwiązanie pozwoli prowadzić więcej doświadczeń, obserwacji i działań praktycznych.

Najważniejsze zmiany obejmują:

• zwiększenie liczby godzin edukacji wczesnoszkolnej z 20 do 21 tygodniowo;
• realizację przyrody w klasach IV–VI przez 3 godziny tygodniowo;
• zastąpienie techniki zajęciami praktyczno-technicznymi;
• zwiększenie liczby godzin do dyspozycji dyrektora z 4 do 6;
• obowiązek przeznaczenia części godzin wychowawczych na tematykę bezpieczeństwa;
• wprowadzenie tzw. tygodnia projektowego w klasach IV–VIII.

Dla szkół oznacza to konieczność dostosowania planów lekcji, organizacji pracy nauczycieli oraz przygotowania nowych materiałów dydaktycznych. Nowa podstawa programowa obejmie również wszystkich uczniów szkół specjalnych przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Natomiast nowa podstawa programowa edukacji dla bezpieczeństwa zacznie obowiązywać od września 2027 r. w klasach VIII.

Szkoły branżowe i policealne, a nowe podstawy programowe

Ministerstwo Edukacji przygotowało też nowe rozporządzenie dotyczące szkół branżowych I stopnia, szkół policealnych oraz szkół specjalnych przysposabiających do pracy. Obecnie oczekuje ono na publikację w Dzienniku Ustaw. Rozporządzenie wprowadza istotne zmiany w tym kształceniu. MEN zdecydowało m.in. o przeniesieniu możliwości kształcenia w zawodzie florysta ze szkół policealnych do branżowych szkół I stopnia. Uczniowie tych placówek większości zmian nie odczują jednak od najbliższego roku szkolnego, bowiem w odniesieniu do wielu kierunków w szkołach policealnych, wdrożenie nowych podstaw zaplanowano od przyszłego roku szkolnego.

Wdrożenie nowych podstaw programowych zostało przesunięte na rok szkolny 2027/2028. Oznacza to, że przez kolejny rok szkoły będą pracowały na dotychczasowych rozwiązaniach programowych. Daje to placówkom więcej czasu na przygotowanie kadry oraz dostosowanie organizacji nauczania do nowych wymagań. Ponadto uczniowie, którzy rozpoczęli naukę wcześniej, dokończą ją według dotychczasowych zasad.

Obowiązkowa ocena funkcjonalna ucznia

Istotną zmianą dla szkół, poradni psychologiczno-pedagogicznych i rodziców będzie wprowadzenie obowiązkowej oceny funkcjonalnej ucznia przed wydaniem orzeczenia przez poradnię. Nowe rozwiązanie ma sprawić, że wydawane orzeczenia będą lepiej odzwierciedlały rzeczywiste potrzeby dziecka. Ocena nie będzie koncentrowała się wyłącznie na trudnościach edukacyjnych, ale obejmie również szerszy obraz funkcjonowania ucznia.

Analizie podlegać będą m.in.:

• aktywność dziecka w codziennym życiu i funkcjonowaniu społecznym;
• rozwój poznawczy, emocjonalny i motoryczny;
• trudności edukacyjne i wychowawcze;
• skuteczność wcześniej stosowanych działań wspierających;
• wpływ zastosowanych dostosowań na funkcjonowanie ucznia.

W praktyce szkoły będą musiały znacznie ściślej współpracować z poradniami oraz rodzicami podczas przygotowywania dokumentacji dotyczącej ucznia.

Ujednolicenie pensum nauczycieli kształcenia zawodowego

Od 1 września 2026 r. zakończy się proces wdrażania zmian w Karcie Nauczyciela dotyczący nauczycieli kształcenia zawodowego. Od tego dnia zacznie obowiązywać jednolita norma czasu pracy dla nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz nauczycieli praktycznej nauki zawodu. Pensum obu grup wyniesie 18 godzin tygodniowo. Zniknie tym samym możliwość ustalania odrębnego pensum dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu przez organy prowadzące szkoły. Zmiana ma uporządkować system zatrudnienia i ujednolicić zasady pracy nauczycieli zawodowych w całym kraju.

Nowe zasady żywienia w szkołach i przedszkolach

Zmiany od roku szkolnego 2026/2027 obejmą również funkcjonowanie stołówek szkolnych i przedszkolnych. Nowe przepisy wpisują się w działania promujące zdrowe odżywianie oraz większą różnorodność posiłków oferowanych dzieciom i młodzieży. Placówki zapewniające co najmniej trzy posiłki dziennie będą zobowiązane do uwzględnienia w jadłospisie minimum jednego obiadu tygodniowo przygotowanego na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów pochodzenia zwierzęcego.

Dodatkowo przepisy dopuszczają:

• zastępowanie mleka napojami roślinnymi;
• stosowanie roślinnych alternatyw produktów mlecznych.

Dla wielu szkół oznacza to konieczność modyfikacji jadłospisów oraz dostosowania procedur zakupowych do nowych wymogów.

Koniec szczególnych zasad dla uczniów z Ukrainy

Od września 2026 r. wygasną przepisy wprowadzające dodatkowe uprawnienia edukacyjne dla uczniów z Ukrainy. Były one stosowane od początku rosyjskiej agresji i miały ułatwić integrację uczniów z polskim systemem oświaty. Po zmianach uczniowie z Ukrainy będą objęci takimi samymi zasadami jak pozostali uczniowie cudzoziemscy. Dotyczy to zarówno organizacji nauki, jak i warunków ukończenia szkoły podstawowej. Dla dyrektorów szkół oznacza to uproszczenie procedur, natomiast dla części uczniów konieczność funkcjonowania według ogólnych zasad obowiązujących w polskim systemie edukacji.

Cyfrowe doradztwo zawodowe i kompetencje przyszłości

Znaczące zmiany obejmą także doradztwo zawodowe. Ministerstwo chce, aby uczniowie byli lepiej przygotowani do funkcjonowania na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. W związku z tym szkoły będą musiały szerzej wykorzystywać nowoczesne technologie podczas zajęć z doradztwa zawodowego. W programach pojawi się również większy nacisk na kompetencje przyszłości, szczególnie te związane z technologiami cyfrowymi.

Nowe przepisy przewidują m.in.:

• korzystanie z cyfrowych narzędzi doradczych;
• wykorzystywanie baz zawodów i prognoz rynku pracy;
• organizowanie warsztatów z udziałem rodziców;
• rozwijanie kompetencji cyfrowych;
• ścisłą współpracę szkół z pracodawcami.

Zmiany mają zwiększyć praktyczny wymiar doradztwa zawodowego i pomóc uczniom podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące dalszej edukacji.

Nowe zawody w szkolnictwie branżowym

Aktualizacja klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego ma lepiej odpowiadać potrzebom współczesnej gospodarki i rynkowi pracy. Do oferty edukacyjnej tych szkół zostaną wprowadzone nowe kierunki związane z nowoczesnymi technologiami, ogrodnictwem, florystyką i branżą IT. Jednocześnie część zawodów zostanie stopniowo wygaszona. Dotyczy to przede wszystkim specjalizacji, które według resortu edukacji nie odpowiadają już aktualnym potrzebom rynku pracy.

Wśród zawodów przeznaczonych do wycofania znalazły się m.in.:

• optyk mechanik;
• technik optyk;
• ogrodnik;
• technik ogrodnik;
• technik architektury krajobrazu.

Proces wygaszania będzie jednak rozłożony w czasie, aby umożliwić szkołom i uczniom spokojne dostosowanie się do nowych realiów.

Planowane zmiany w ocenianiu uczniów

Jednym z najbardziej oczekiwanych projektów są zmiany w ocenianiu uczniów. Chociaż przepisy nie zostały jeszcze ostatecznie przyjęte, kierunek reformy jest już znany. Projekt zakłada zwiększenie znaczenia systematycznej pracy ucznia oraz większą rolę informacji zwrotnej przekazywanej przez nauczycieli. Zmiany mają również ograniczyć możliwość przeprowadzania egzaminów poza szkołą.

Najważniejsze propozycje obejmują:

• organizowanie egzaminów klasyfikacyjnych wyłącznie stacjonarnie;
• obowiązek sprawdzania każdej pracy domowej;
• przekazywanie uczniom informacji zwrotnej do wykonanych zadań;
• uwzględnianie systematyczności prac domowych przy ocenie rocznej;
• zmianę kryteriów oceny zachowania.

Jeżeli projekt zostanie przyjęty, nauczyciele będą musieli poświęcić więcej czasu na analizę i ocenianie prac uczniów.

Obowiązkowa edukacja zdrowotna

Od września 2026 r. planowane jest również wprowadzenie edukacji zdrowotnej jako obowiązkowego przedmiotu szkolnego. Ma on zastąpić dotychczasowe rozwiązania i zapewnić bardziej kompleksowe podejście do zagadnień związanych ze zdrowiem. Przedmiot ma być realizowany od klasy IV szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. Program będzie koncentrował się przede wszystkim na zdrowiu fizycznym, psychicznym, profilaktyce chorób i promowaniu aktywnego stylu życia. Jedynie niewielka część programu ma dotyczyć zdrowia seksualnego. Według zapowiedzi resortu edukacji będą to pojedyncze godziny zajęć w ciągu roku.

Nowe prawa i obowiązki uczniów oraz Rzecznik Praw Uczniowskich

Jedną z najbardziej rozbudowanych reform jest projekt ustawy regulującej prawa i obowiązki uczniów. Zakłada on przeniesienie najważniejszych regulacji na poziom ustawowy, co ma zapewnić większą przejrzystość przepisów. Nowe rozwiązania przewidują utworzenie wielopoziomowego systemu ochrony praw uczniowskich. Obejmie on zarówno szczebel krajowy, jak i wojewódzki oraz szkolny. Projekt zakłada powołanie:

• Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich;
• wojewódzkich rzeczników działających przy kuratorach oświaty;
• lokalnych rzeczników na poziomie samorządów;
• szkolnych rzeczników praw uczniowskich.

Dodatkowo uporządkowane zostaną kwestie dotyczące uczniów pełnoletnich, w szczególności dostęp do ocen i zasady usprawiedliwiania nieobecności.

Priorytety oświatowe na rok szkolny 2026/2027

Kierunki polityki oświatowej państwa pokazują, jakie obszary będą szczególnie istotne w najbliższych latach. Wśród nich znalazły się zarówno kwestie związane z bezpieczeństwem i zdrowiem uczniów, jak i rozwijanie kompetencji cyfrowych czy wspieranie reform edukacyjnych. Szczególne znaczenie mają działania dotyczące:

• edukacji zdrowotnej i promocji aktywności fizycznej;
• higieny cyfrowej oraz odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji;
• przeciwdziałania przemocy rówieśniczej;
• wspierania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży;
• rozwoju doradztwa zawodowego;
• promowania pracy projektowej i edukacji interdyscyplinarnej.

Priorytety te pokazują, że szkoła ma coraz mocniej koncentrować się nie tylko na przekazywaniu wiedzy, ale również na rozwijaniu kompetencji społecznych, cyfrowych i praktycznych uczniów.

Zmiany dla uczniów i nauczycieli na rok szkolny 2026/2027 – podsumowanie

Zmiany przewidziane na rok szkolny 2026/2027 obejmują niemal wszystkie obszary funkcjonowania systemu oświaty. Reforma dotyka organizacji nauczania, podstaw programowych, wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, oceniania uczniów, szkolnictwa branżowego oraz praw uczniowskich. Jednocześnie widoczny jest wyraźny kierunek działań Ministerstwa Edukacji, które stawia na rozwijanie kompetencji praktycznych, umiejętności cyfrowych, pracy projektowej oraz indywidualizację wsparcia dla uczniów. Dla szkół będzie to rok intensywnych przygotowań i wdrażania nowych rozwiązań, które mają kształtować polską edukację przez kolejne lata.

Źródła:
https://www.gov.pl/web/edukacja/podstawowe-kierunki-realizacji-polityki-oswiatowej-panstwa-w-roku-szkolnym-20262027
https://www.prawo.vulcan.edu.pl/