Co to jest edukacja zdrowotna?
Edukacja zdrowotna to przedmiot szkolny, który wprowadzono do polskich szkół jako obowiązkowy od września 2026 roku. Przedmiot będzie realizowany dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych. Edukacja zdrowotna zastępuje realizowane dotąd wychowanie do życia w rodzinie (WDŻ) i traktuje o interdyscyplinarnym podejściu do zdrowia, łącząc wiedzę z zakresu biologii, medycyny, psychologii czy nauk społecznych.
Edukacja zdrowotna – tematy i zakres zagadnień programowych
Podstawa programowa edukacji zdrowotnej została ustrukturyzowana wokół jedenastu obszarów, skupionych na zagadnieniach z określonego aspektu zdrowia fizycznego, psychicznego oraz funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie.
- Wartości i postawy (szacunek, godność, odpowiedzialność).
- Zdrowie fizyczne (profilaktyka chorób, higiena, sen).
- Aktywność fizyczna (wpływ ruchu na organizm, planowanie aktywności).
- Odżywianie (zasady zbilansowanej diety, analiza etykiet).
- Zdrowie psychiczne (emocje, radzenie sobie ze stresem, profilaktyka depresji).
- Zdrowie społeczne (relacje, komunikacja, asertywność, rozwiązywanie konfliktów).
- Dojrzewanie (zmiany biologiczne i psychiczne – w szkołach podstawowych).
- Zdrowie seksualne (wyodrębniony moduł nieobowiązkowy/fakultatywny).
- Zdrowie środowiskowe (wpływ otoczenia i zmian klimatycznych na zdrowie).
- Internet i profilaktyka uzależnień (higiena cyfrowa, uzależnienia od substancji i technologii).
- System ochrony zdrowia (zasady funkcjonowania NFZ, prawa pacjenta – w szkołach ponadpodstawowych).
Czy z edukacji zdrowotnej będą oceny?
Tak. Edukacja zdrowotna została włączona do listy przedmiotów obowiązkowych. Oznacza to, że uczniowie będą oceniani tak jak na innych przedmiotach. Ocena śródroczna i roczna z edukacji zdrowotnej będzie wliczana do średniej ocen i będzie miała wpływ na promocję ucznia do kolejnej klasy.
Kto może uczyć edukacji zdrowotnej?
Odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia zajęć z edukacji zdrowotnej posiadają:
- nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie;
- psychologowie szkolni;
- osoby z wyższym wykształcenie, które ukończyły studia dedykowane lub studia podyplomowe z zakresu edukacji zdrowotnej z przygotowaniem pedagogicznym;
- przedstawiciele zawodów medycznych (lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni, fizjoterapeuci, stomatolodzy, diagności laboratoryjni, położni), którzy posiadają przygotowanie pedagogiczne;
- dyplom ukończenie studiów I i II stopnia lub jednolitych studiów magisterskich w zakresie zdrowia publicznego, dietetyki lub żywienia człowieka z przygotowaniem pedagogicznym.
Cele edukacji zdrowotnej
Głównym celem realizowania podstawy programowej z edukacji zdrowotnej jest wykształcenie w dzieciach oraz młodzieży trwałych nawyków, umiejętności i postaw, które umożliwią im w przyszłości świadome i odpowiedzialne dbanie o zdrowie swoje oraz innych osób na wszystkich etapach życia. Dodatkowymi celami realizacji programu z zakresu tego przedmiotu są:
- promowanie profilaktyki zdrowia;
- promowanie zdrowego trybu życia;
- nauka udzielania pierwszej pomocy w praktyce;
- kształtowanie krytycznego myślenia i odporności na dezinformację;
- budowanie relacji społecznych opartych na wzajemnym szacunku.
Edukacja zdrowotna – zakres godzin
Wymiar godzin realizowania podstawy programowej z edukacji zdrowotnej wynosi:
- w szkołach podstawowych (klasy IV-VIII) 1 godzinę tygodniowo, przy czym w każdym roku szkolnym wymiar godzinowy pomniejsza się o 1 godzinę rocznie w klasach IV-VI oraz o 2 godziny w klasach VII-VIII), w klasie ósmej zajęcia z edukacji zdrowotnej mogą być realizowane najdłużej do końca stycznia;
- w szkołach ponadpodstawowych (licea, technika, szkoły branżowe I stopnia) po 1 godzinie tygodniowo w dwóch wybranych przez dyrektora latach nauki (klasy I i II; I i III bądź II i III), przy czym w każdym kolejnym roku wymiar godzin pomniejsza się o 3 w skali roku szkolnego.
Godziny, o które wymiar nauczania edukacji zdrowotnej zostanie pomniejszony, mają być wykorzystane na realizację zagadnień nieobowiązkowych, tj. zdrowia seksualnego, zgodnie z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży.
Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne, jako przedmiot nieobowiązkowy
Od 1 września 2026 roku przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne będzie realizowany jako przedmiot nieobowiązkowy. W klasach:
- IV-VI szkół podstawowych w wymiarze po 1 godzinie w roku szkolnym;
- VII-VIII szkół podstawowych w wymiarze po 2 godziny w roku szkolnym;
- w szkołach ponadpodstawowych w wymiarze po 3 godziny w roku szkolnym (w latach nauki wybranych do realizacji przedmiotu przez dyrektora placówki).
Nauczyciel prowadzący zajęcia z edukacji zdrowotnej – zdrowa seksualnego w każdym roku szkolnym przed realizacją zajęć musi przeprowadzić wraz z wychowawcą co najmniej jedno spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów niepełnoletnich oraz uczniami pełnoletnimi. Za organizację zajęć odpowiedzialny jest dyrektor placówki, który ustala ich termin oraz informuje o nich rodziców i uczniów.
Jak zrezygnować z udziału w zajęciach z edukacji zdrowia – zdrowia seksualnego?
Jeżeli rodzice uczniów niepełnoletnich nie wyrażają zgodny na uczestniczenie ich dzieci w zajęciach z edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego, muszą złożyć pisemną rezygnację z udziału ucznia w zajęciach do dyrekcji szkoły. W przypadku uczniów pełnoletnich rezygnacją (również w formie pisemnej) składają dyrektorowi sami uczniowie.