Co mówi Kodeks pracy o urlopie okolicznościowym dla nauczycieli z tytułu narodzin dziecka?
Regulacje dotyczące urlopu okolicznościowego dla nauczycieli są określone w Kodeksie pracy oraz w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. (§ 15 pkt 1). Przepisy określone w wymienionych aktach prawnych zobowiązują pracodawcę do udzielenia pracownikowi dwóch dni wolnych od pracy po narodzinach dziecka. Urlop okolicznościowy ma charakter zwolnienia od pracy i jest udzielany w związku z ważnymi wydarzeniami w życiu prywatnym pracownika.
Prawo do urlopu okolicznościowego przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, niezależnie od jego stażu pracy, stanowiska czy wymiaru etatu. Co istotne, zarówno nauczyciele, jak i inni pracownicy sektora oświaty mogą korzystać z tej formy zwolnienia z pełnienia obowiązków zawodowych, jeżeli spełniony zostanie warunek istnienia przyczyny (urodzenie się dziecka) oraz jej czasowej bliskości z momentem wykorzystania urlopu.
Dla kogo urlop okolicznościowy po narodzeniu dziecka? Czy przysługuje tylko ojcom?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, urlop okolicznościowy z tytułu narodzin dziecka przysługuje obojgu rodzicom. Jednak w praktyce to ojcowie częściej korzystają z tej formy zwolnienia, ponieważ matki po porodzie przechodzą automatycznie na urlop macierzyński, zgodnie z art. 180 § 3 Kodeksu pracy. Oznacza to, że w ich przypadku nie występuje potrzeba korzystania z dodatkowych dni wolnych na podstawie odrębnych przepisów.
Liczba dzieci urodzonych przy jednym porodzie nie wpływa na długość zwolnienia – niezależnie od tego, czy urodzi się jedno dziecko, czy bliźnięta, pracownikowi przysługują dwa dni wolnego.
Czas na wykorzystanie urlopu okolicznościowego po urodzeniu dziecka
Pracownik ma prawo samodzielnie wskazać moment, w którym chce skorzystać z przysługującego mu urlopu okolicznościowego. Jednak zgodnie z wytycznymi Departamentu Prawa Pracy MPiPS, czas ten musi być związany z rzeczywistym momentem narodzin dziecka. W praktyce oznacza to, że dni wolne powinny być wykorzystane w dniu porodu lub w niedługim odstępie czasu – maksymalnie na tyle późno, by zachować związek przyczynowo-czasowy ze zdarzeniem.
Nie jest dopuszczalne wnioskowanie o urlop okolicznościowy na urodzenie dziecka po kilku miesiącach od jego narodzin. Taka praktyka uznawana jest za bezzasadną, ponieważ nie spełnia wymogu czasowego związku z wydarzeniem, co może stanowić podstawę do odmowy udzielenia urlopu przez pracodawcę.
Urlop okolicznościowy dla nauczyciela po narodzinach kolejnego dziecka
W przypadku narodzin kolejnego dziecka nauczycielowi ponownie przysługuje urlop okolicznościowy. Każde narodziny dziecka stanowią odrębne zdarzenie, które uprawnia pracownika do skorzystania z dwóch dni wolnych od pracy na podstawie rozporządzenia.
Warto również zauważyć, że w przypadku urodzenia martwego dziecka prawo do urlopu okolicznościowego przysługuje wyłącznie ojcu. Matka dziecka korzysta wówczas z urlopu macierzyńskiego, nawet jeśli dziecko nie przeżyło porodu. Prawo pracy nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości udzielenia matce dodatkowego urlopu okolicznościowego.
Czy nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie za dni spędzone na urlopie okolicznościowym?
Za okres urlopu okolicznościowego nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia, które ustalane jest zgodnie z przepisami o wynagrodzeniu za czas urlopu. Składniki wynagrodzenia oblicza się na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z miesiąca, w którym przypadły dni wolne.
Kiedy jeszcze pracownikom oświaty przysługuje urlop okolicznościowy?
Jako że urlop okolicznościowy nie jest regulowany przez Kartę Nauczyciela, ale Kodeks pracy i wspomniane rozporządzenie, nauczyciele i pracownicy oświaty mogą korzystać z niego na takich samych zasadach jak inne osoby zatrudnione na umowie o pracę.
Zdarzenia życiowe, w obliczu których przysługują 2 dni urlopu okolicznościowego, to oprócz narodzin dziecka:
- ślub;
- zgon i pogrzeb małżonka, rodzica, dziecka, przybranego rodzica (macochy lub ojczyma).
Ponadto możliwe jest wnioskowanie o 1 dzień urlopu okolicznościowego w przypadku:
- ślubu dziecka;
- zgonu i pogrzebu rodzeństwa, teściów, dziadków, osoby pozostającej na utrzymaniu lub pod bezpośrednią opieką.
Dokumentowanie urlopu okolicznościowego
Wraz ze złożeniem wniosku o udzielenie urlopu okolicznościowego nauczyciel musi przedstawić dokumenty potwierdzające zaistniałe zdarzenie. W przypadku narodzin dziecka najczęściej wymaganym załącznikiem jest odpis aktu urodzenia dziecka. Pracodawca ma prawo odmówić udzielenia urlopu w przypadku braku wymaganej dokumentacji.
Każdy wniosek o urlop okolicznościowy powinien zawierać informacje dotyczące terminu planowanego wykorzystania urlopu oraz przyczyny jego złożenia. Dokumentowanie takiego urlopu jest niezbędne do zachowania zgodności z przepisami i uzyskania prawa do płatnego zwolnienia od wykonywania obowiązków zawodowych.
Zasubskrybuj czasopismo „Doradca” i bądź na bieżąco z przepisami w oświacie
Interesują Cię wszystkie kwestie związane z prawem oświatowym oraz pracą w systemie edukacji? Zasubskrybuj czasopismo „Doradca” albo poproś o to swojego dyrektora/pracodawcę i zyskaj dostęp do aktualnych informacji dotyczących pracy w oświacie, systemu edukacji oraz wszystkich innych obszarów, które dotyczą pragmatyki nauczycieli i niepedagogicznych pracowników oświaty.