Chemia to dziedzina, w której zrozumienie wielu zagadnień wymaga wyobraźni przestrzennej i praktycznego doświadczenia. Jednocześnie studenci rozpoczynający studia często mają zróżnicowane przygotowanie laboratoryjne, a nie wszyscy mieli wcześniej okazję samodzielnie wykonywać doświadczenia. Dlatego Wydział Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego zdecydował się wdrożyć Empiriusza - system VR, który umożliwia przeprowadzanie wirtualnych eksperymentów i ćwiczenie procedur w bezpiecznym środowisku.
Inspiracją do wykorzystania tej technologii był m.in. udział w 32. zjeździe Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych, który odbył się w dniach 14–16 marca 2025 roku.
„W chemii, gdzie wyobraźnia przestrzenna odgrywa kluczową rolę, możliwość wejścia do świata cząsteczek lub przeprowadzenia wirtualnego eksperymentu wydaje się szczególnie wartościowa”. - mówi Pani prof. dr hab. Alina Bieńko z Zakładu Dydaktyki Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Od pierwszych 20 studentów do planowanego rozszerzenia
W roku akademickim 2025/2026 z Empiriusza po raz pierwszy skorzystało 20 studentów uczestniczących w zajęciach „Technika szkolnego eksperymentu”, realizowanych w ramach metodyki nauczania chemii na Uniwersytecie Wrocławskim. Zajęcia odbywają się raz w tygodniu w dwóch grupach prowadzonych przez dwóch wykładowców.
Celem wdrożenia jest rozwijanie kompetencji metodycznych przyszłych nauczycieli, nauka projektowania doświadczeń oraz poznawanie nowoczesnych sposobów prowadzenia angażujących i bezpiecznych lekcji chemii. Studenci mogą aktywnie uczestniczyć w eksperymentach, analizować ich przebieg i uczyć się na błędach.
W kolejnym etapie planowane jest wykorzystanie modułu pierwszej pomocy na zajęciach „Bezpieczeństwo w laboratorium chemicznym”. Przedmiot realizowany jest na czterech kierunkach: Chemii, Chemii Medycznej, Technikach Eksperymentalnych w Kryminalistyce oraz Zielonej Chemii. Planowana skala wykorzystania rozwiązania obejmuje około 200 studentów.
Bezpieczny eksperyment i praktyczne kompetencje
Jedną z największych wartości VR jest możliwość ćwiczenia procedur bez ryzyka związanego z rzeczywistym eksperymentem. Studenci mogą wielokrotnie powtarzać doświadczenia, a także zwracać uwagę na szczegóły związane z bezpieczeństwem pracy - od prawidłowego odkładania sprzętu po właściwe postępowanie z odczynnikami.
„Studenci dostrzegają rzeczy, na które wcześniej rzadko zwracali uwagę. Przede wszystkim dotyczy to przestrzegania zasad BHP przy przeprowadzaniu doświadczeń chemicznych” - zauważa Pani prof. dr hab. Alina Bieńko.
Technologia wspiera również przygotowanie przyszłych nauczycieli do prowadzenia doświadczeń w warunkach szkolnych. Studenci mogą przeanalizować kolejne etapy eksperymentu, przewidzieć potencjalne trudności i lepiej zaplanować organizację lekcji. To szczególnie istotne w przypadku pracy z dużą grupą uczniów czy doświadczeń wymagających zachowania szczególnych środków ostrożności.
Technologia jako wsparcie, nie cel sam w sobie
Wdrożenie Empiriusza wymagało uwzględnienia kwestii technicznych, organizacyjnych i dydaktycznych. Jedną z głównych obaw było to, czy VR rzeczywiście wesprze efekty kształcenia, a nie stanie się jedynie atrakcyjnym dodatkiem do zajęć. Pierwsze doświadczenia pokazały jednak, że studenci szybko adaptują się do pracy w środowisku wirtualnym, a rozwiązanie może wspierać zarówno naukę eksperymentowania, jak i rozwój kompetencji przyszłych nauczycieli.
Jak podkreśla przedstawicielka Wydziału Chemii, kluczowe jest rozpoczynanie od jasno określonych celów dydaktycznych, stopniowe rozwijanie wdrożenia i odpowiednie przygotowanie kadry:
„Rzeczywistość wirtualną należy traktować nie jako cel sam w sobie, lecz jako narzędzie wspierające realizację konkretnych celów dydaktycznych”.
Przykład Wydziału Chemii pokazuje, że rozwiązanie stworzone z myślą o edukacji szkolnej może znaleźć zastosowanie również na uczelni wyższej. Empiriusz stwarza dodatkowe możliwości przygotowania do pracy laboratoryjnej, rozwijania myślenia eksperymentalnego i poznawania nowoczesnych metod nauczania. Jego wartość wynika przede wszystkim z tego, jak skutecznie wspiera realizację konkretnych potrzeb dydaktycznych.
Poznaj wdrożenie Empiriusza na Uniwersytecie Wrocławskim
Chcesz dowiedzieć się więcej o wykorzystaniu Empiriusza w kształceniu przyszłych chemików i nauczycieli? Poznaj pełne case study i sprawdź, jak technologia VR wspiera zajęcia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Chcesz zachować materiał na później lub udostępnić go innym? Pobierz case study w formacie PDF.